Η κοινότητα Ελαφονήσου περιλαμβάνει το νησί καθώς και την απέναντι ακτή των Βατικών, την Πούντα, δίπλα στο βιότοπο της στρογγυλής λίμνης. Το νησί είναι μικρό σε έκταση αλλά ξακουστό για την ομορφιά του, τους αμμόλοφους και τους κέδρους του. Φημίζεται για τις θαυμάσιες παραλίες του, του Σίμου, του Τσερατσίνικου και της Λιμνίτσας. Στη δυτική πλευρά του υπάρχουν τέσσερα μικρότερα νησάκια, τα Νησιά της Παναγίας. Στην ανατολική πλευρά του υπάρχει το νησάκι Παυλοπέτρι, με τη βυθισμένη προϊστορική πόλη και η νησίδα Σταυρός.

Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως οικισμούς της 3ης και 2ης χιλιετίας π.Χ. Ύπαρξη ακμαίου κοινωνικού βίου μαρτυρούν και ευρήματα των Μυκηναϊκών χρόνων. Στους αιώνες της ενετικής κυριαρχίας το νησί ανήκε μαζί με τα Κύθηρα στη Βενετσιάνικη οικογένεια των Βενιέρι. Στα νεώτερα χρόνια οι Άγγλοι το θεωρούσαν Ιόνιο έδαφος. Στο τέλος της Επανάστασης του 1821 κατοικήθηκε απο Βατικιώτες, Μανιάτες και Κυθήριους. Στις 6 Ιουλίου γιορτάζεται η ένωση του νησιού με την Ελλάδα.

Σήμερα οι κάτοικοί του εκτός απο λίγες αγροτικές εργασίες ασχολούνται κυρίως με την αλιεία και συμπληρώνουν το εισόδημά τους με τον τουρισμό. Οι ψαράδες του νησιού προμηθεύουν με φρέσκο ψάρι όλη τη Λακωνία αλλά και άλλες περιοχές. Ένα απο τα σημαντικά στοιχεία του νησιού είναι οι κέδροι που ανήκουν στο σπάνιο είδος Γιουνίπερος ή Άρκευθος στην Ελληνική ονομασία του. Το νησί παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία στη χλωρίδα. Σε μια έρευνα που έκανα μαθητές καταγράφηκαν 35 είδη αγριόχορτων και μεγάλη ποικιλία αγριολούλουδων.